Unutulan Vakıf Mirasımız: Kıbrıs belgeselinin yönetmeni Halit Sarayoğlu, Kıbrıs'taki vakıf eserlerinin tarihini, unutulmuşluğunu tarihsellik içerisinde filminde anlatıyor.
Sayın Sarayoğlu, öncelikle sizi tanıyabilir miyiz, kısaca?
1958 yılında İstanbul-Fatih'te doğdum. Vefa Lisesi'nden sonra 1983 yılında Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sinema Televizyon Bölümü'nden mezun oldum. 30 yıla yakın süredir televizyon sektörü içinde kameraman, görüntü yönetmeni, orta düzey yönetici ve yönetmen olarak görev yapmaktayım. Evli ve iki çocuk babasıyım.
Yönetmenliğini yaptığınız “Unutulan Vakıf Mirasımız Kıbrıs “ ile ilgili bilgi alabilir miyiz?
Bugün, Türkiye dışında kalan Osmanlı coğrafyasına bir göz attığımızda, yağmalanan bir tarih dışında, unutulan bir gelenek de gözümüze çarpar; Vakıflar. Anadolu, Ortadoğu, Kafkaslar ve Balkanlar'a hayat veren vakıf geleneği, İslam felsefesini evrensel bir değer olarak geleceğe taşıyan en önemli unsurlardan biri olagelmiştir. Kaynağını Yüce Peygamberimizden alan vakıf geleneği, 1571'de Kıbrıs'ın Osmanlı Devleti tarafından fethedilmesiyle, bu yeşil adaya da hayat vermeye başladı. Bugün Kıbrıs'ın her yerinde izlerini gördüğümüz bu vakıflar ne yazık ki gözümüzün önünde yağmalanmaya devam ediyor. "Unutulmuş Vakıf Mirasımız: Kıbrıs" belgeseli bu yağmaya dikkat çekmek ve çözüm önermek için yola çıktı. Türkiye olarak Kıbrıs vakıfları konusunda çözüm üretebilirsek, Ortadoğu, Kafkaslar ve Balkanlar'da da çözüme yaklaşabiliriz diye düşünüyorum. Altı bölüm olarak tasarlanan "Unutulmuş Vakıf Mirasımız:
Kaç yıllık bir çalışmanın ürünü olarak ortaya çıktı bu belgesel?
Yaklaşık 40 kişilik bir ekiple bir yıl süren araştırma, hazırlık, çekim ve çekim sonrası aşamaları sonucunda yayına hazır hale geldi. Bütün bu çalışmalar sırasında başta yapımcılar; Erhan Erken (Kuzey Haber Ajansı) ve İsrafil Kuralay, Bilal Arıoğlu ve Kemal Çiftçi (Yedirenk) olmak üzere emeği geçen herkese teşekkür ederim.
Belgeselin içeriği hakkında da bize bilgi verebilir misiniz?
Kıbrıs" belgeselinin bölüm içerikleri;
1.bölüm: Kıbrıs'ın fethi ve ilk vakıflar
2.bölüm: Kıbrıs vakıfları ve Sultan Emlak'ı
3.bölüm: İngiltere idaresinde vakıflar I
4.bölüm: İngiltere idaresinde vakıflar II
5.bölüm: Güncel mülkiyet sorunları ve Maraş
6.bölüm: Kıbrıs vakıflarının geleceği
Belgeselde sanırım çok sayıda röportajlar var, bunlardan kısaca bahsedebilir misiniz? İlginç isimler var mı? Kimlerle yapıldı?
"Unutulmuş Vakıf Mirasımız: Kıbrıs" belgeselinde röportajlar çok önemliydi. Gerçekleri, belgelere ve yaşayan uzmanların anlatımları üzerine inşa etmek istedik. Başta KKTC I. Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş olmak üzere, KKTC Dışişleri Bakanı Hüseyin Özgürgün, eski Dışişleri Bakanları Kenan Atakol ve Taner Etkin, Kıbrıs Vakıflar Müdürü M.Kemal Kaymakamzade, hukukçular; Ergin Ulunay, Taner Erginel, Zaim Necatigil ve Prof. Dr. Selami Kuran gibi çok değerli isimlerle röportaj yapıldı. Ayrıca çok değerli vakıf uzmanları, tarihçiler, gazeteci ve yazarların da görüşlerine yer verdik.
Vakıf mallarının mevcut durumu hakkında ilginç bilgilere ulaştınız sanırım, bunlardan kısaca bizimle paylaşmanız mümkünse
eğer bilgi verebilirseniz sevinirim...
1974 yılına kadar vakıf varlıklarının önemi pek anlaşılamadı. Kıbrıs'ta var olma mücadelesi veren Kıbrıslı Türkler 1974 yılında Kıbrıs Barış Harekatı ile rahat nefes almaya ve ne olup bittiğini anlamaya başladı. Türkiye'nin askeri planları içinde yer almadığı halde, sonradan Kuzey Kıbrıs toprakları içine dahil edilen iskana kapalı Maraş bölgesinde terk edilmiş bir evin bodrum katında bulunan belgeler, Kıbrıs vakıfları için bir ışık oldu. Bu belgeler olmasaydı Kıbrıs vakıf varlıkları konusunda bugün bu kadar emin olamazdık. Bugün bildiğimiz gerçekler, her zaman olduğundan daha fazla Türkiye ve Kıbrıslı Türklerin önünü açabilir. Bunun için uzman kadrolara ve kararlı bir siyasi iradeye ihtiyaç var. Her fırsatta birey haklarından dem vuran insanlık, Kıbrıslı Türklerin hakları için neden bu kadar sessiz kalmaktadır? Kimseden izin almadan sahipli bir mülk üzerine koca bir havaalanı (Larnaka) inşa edenler için bir yaptırım yok mudur? Ada üzerinde Padişah'ın şahsi mülküne askeri üs (Ağratur) yapıp dünyayı dinleyenler hiç utanmaz mı? Bir milyona yakın Kıbrıs Türkü'nün adadan ayrılmasını sağlayanlar bugün rahat uyku uyuyabiliyorlar mı? Bu belgeselde bu soruların cevaplarını aramaya çalıştık.
Bu alanda yapılmış ilk belgesel olma özelliğine sahip, geleceğe kaynaklık ve arşivlik özelliği taşıyan bir belgesel çekiyorsunuz diyebilir miyiz?
"Unutulmuş Vakıf Mirasımız: Kıbrıs" belgeseli, Kıbrıs vakıfları üzerine yapılmış ilk belgesel değil, daha önce de bu konuda çalışmalar yapılmış. Bu belgeselin özelliği, konunun özüne bu kadar vurgu yapmasından kaynaklanmaktadır. Ayrıca çekimleri son teknolojik yenilik olan HD sistemle yapılmıştır. Bu sayede özellikle mekân çekimleri görsel bir şölene dönüşmüştür.
